Chỉ số chứng khoán

Chỉ số thế giới
 
 
 
Thị trường chứng khoán

Bảo vệ tài sản cho NĐT: Nên học tập mô hình SIPC của Mỹ

Thứ 4 01/06/2011 15h:04
Bảo vệ tài sản cho NĐT: Nên học tập mô hình SIPC của Mỹ
SIPC, với quyền hạn nhất định của mình, sẽ thực hiện vai trò thu hồi tiền, cổ phiếu, chứng khoán và tài sản khác cho khách hàng.
10]>





Từ số phận CTCK đến quyền lợi NĐT





Vụ việc nguyên Chủ tịch CTCK Hà Thành lặng lẽ rời công ty, bỏ lại sau lưng khoản nợ 100 tỉ đồng trong thời gian gần đây chỉ là giọt nước tràn ly.



Nhiều luồng ý kiến cho rằng, chính sự lỏng lẻo trong việc quản lý các dịch vụ đòn bẩy tài chính tại CTCK, chưa dứt khoát với vấn đề tách bạch tài khoản của NĐT và của CTCK tại NH đã đẩy cao rủi ro trong hoạt động của các CTCK. Hệ quả của nó là NĐT có thể bị vạ lây.





Trước tình hình hàng loạt CTCK bị thua lỗ nặng, NĐT cảm thấy không yên tâm với tài sản của mình đặt tại các CTCK đang gặp khó khăn này.



Nhiều lập luận cho rằng, tài khoản tiền và chứng khoán của NĐT đã được tách bạch với tài khoản của CTCK tại NH và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán nên dù CTCK có phá sản mức độ thiệt hại của NĐT không lớn.



Tuy nhiên, đến nay, việc tách bạch tài sản theo quy định chỉ mang tính hình thức. Thực tế, tài khoản tiền gửi các CTCK đặt tại NH là tài khoản chủ của các công ty đó.



Khi NĐT đóng tiền để đầu tư đều được nhân viên NH hướng dẫn chuyển tiền vào tài khoản tổng mang tên các CTCK.



Còn đối với chứng khoán, Trung tâm Lưu ký cũng không quản lý chi tiết của từng NĐT mà chỉ quản lý số dư khách hàng của thành viên lưu ký là các CTCK.



Nói cách khác, NĐT chỉ được lưu ký thông qua tài khoản tổng của CTCK, chứ không mở trực tiếp tại Trung tâm Lưu ký. Do vậy, khi sự cố xảy ra với các CTCK thì NĐT cũng gián tiếp chịu thiệt hại.





Theo quy định của UBCK Nhà nước, từ ngày 1.4.2011, các CTCK phải báo cáo chỉ tiêu an toàn tài chính cho Ủy ban hằng tháng. Tuy nhiên, những báo cáo này đến nay vẫn chưa được công khai. NĐT không biết được tình hình hoạt động của CTCK ra sao, nên hoàn toàn thụ động trong việc bảo vệ tài sản của mình nếu công ty đó thua lỗ, phá sản.





Theo điều 71, Luật Chứng khoán 2006, CTCK phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán tại công ty, hoặc trích lập quỹ bảo vệ NĐT để bồi thường thiệt hại cho NĐT do sự cố kỹ thuật và sơ suất của nhân viên trong công ty.

SIPC, với quyền hạn nhất định của mình, sẽ thực hiện vai trò thu hồi tiền, cổ phiếu, chứng khoán và tài sản khác cho khách hàng.





Quy định thì như vậy, nhưng thực tế ở Việt Nam ít có công ty bảo hiểm nào dám đứng ra cung cấp dịch vụ bảo hiểm kinh doanh chứng khoán đầy rủi ro và còn quá mới mẻ này. Về phần mình, đa phần CTCK chưa nhận thức được đầy đủ ý nghĩa của việc này cũng như không muốn tốn tiền mua bảo hiểm, nên rất ít tham gia.





Thực tế hiện nay mới chỉ có loại hình bảo hiểm dành cho cán bộ điều hành CTCK trước những quyết định đầu tư, quản lý của họ…, với rất nhiều điều khoản ràng buộc chặt chẽ. Tuy nhiên, có những lỗi thường xảy ra thì không được công ty bảo hiểm chấp nhận đền bù, trong khi tổn thất được bảo hiểm lại ít khi xảy ra nên CTCK không mặn mà. Hiện cũng chưa có quy định cụ thể nào về việc trong trường hợp CTCK phá sản nhưng không mua bảo hiểm và làm thất thoát tài sản của NĐT thì sẽ xử lý ra sao.





Trao đổi với NCĐT, Tiến sĩ Tạ Thị Thanh Bình, Vụ phó Vụ Phát triển TTCK, UBCK Nhà nước, đã có một số ý kiến gợi mở về vấn đề này.





NĐT bơ vơ





Theo Tiến sĩ Bình, các TTCK phát triển cũng từng trải qua những bước thăng trầm, khủng hoảng. Trong số các giải pháp nhằm bảo vệ tối đa NĐT trước những thiệt hại do sự phá sản, giải thể của các CTCK gây ra, có một giải pháp Tiến sĩ Bình cho rằng khá nhiều thị trường áp dụng, đó là thiết lập quỹ bảo vệ NĐT.





Chẳng hạn, Mỹ có Luật Bảo vệ NĐT (Securities Investor Protection Act - SIPA) được Nghị viện thông qua năm 1970. Luật này giao cho một định chế đặc biệt là Công ty Bảo vệ NĐT (Securities Investor Protection Corporation - SIPC) đứng ra dàn xếp và chi trả cho những NĐT bị thiệt hại, trong trường hợp nhà môi giới bị phá sản hay gặp khó khăn về tài chính.



SIPC, với quyền hạn nhất định của mình, sẽ thực hiện vai trò thu hồi tiền, cổ phiếu, chứng khoán và tài sản khác cho khách hàng.





Nếu không có SIPC, khách hàng tại các công ty môi giới chứng khoán này hoặc sẽ mất tiền và chứng khoán, hoặc phải chờ đợi trong nhiều năm do tài sản bị giữ lại tại tòa.

SIPC không bảo hiểm cho NĐT cá nhân mua phải những chứng khoán không có giá trị và phải chịu thua lỗ do sai lầm đó mà chỉ bảo vệ những NĐT cá nhân có tiền và chứng khoán bị mất bởi công ty môi giới chứng khoán hoặc gặp rủi ro khi nhà môi giới bị phá sản.






Chức năng của SIPC là giúp khách hàng của công ty môi giới được nhận lại các chứng khoán mà họ sở hữu trong tài khoản của mình tại công ty đó. Phần tài sản còn lại của khách hàng tại công ty môi giới sẽ được bảo hiểm theo mức bảo hiểm đã ký kết.



Nếu quỹ hiện tại của CTCK không đủ để chi trả cho khách hàng, SIPC sẽ dùng quỹ dự trữ của mình để bù đắp phần thiếu hụt đó. Tuy nhiên, mức trần chỉ là 500.000 USD đối với mỗi khách hàng, trong đó mức chi tiền mặt tối đa là 250.000 USD.





Sau khi chi phí thanh lý công ty môi giới được xác định, phần tiền còn lại của khách hàng sẽ được thanh toán. Nguồn tiền chi trả này phần lớn được lấy từ đóng góp của các CTCK.



Ngoài ra, để tránh sự gián đoạn trong quá trình đầu tư và những thiệt hại có thể phát sinh, SIPC ngay lập tức sắp xếp để toàn bộ tài khoản của khách hàng được chuyển sang một công ty môi giới khác. Khách hàng có tài khoản bị chuyển giao có thể chuyển sang công ty môi giới do SIPC chỉ định hoặc tự chọn công ty môi giới khác.





Kể từ khi thành lập năm 1970 đến tháng 12.2010, SIPC đã chi ra 1,6 tỉ USD để có thể thu hồi lại được 109,3 tỉ USD trong tài sản của gần 739.000 NĐT.





Tuy nhiên, Tiến sĩ Bình lưu ý rằng, đây không hẳn là một hình thức bảo hiểm cho NĐT khi tham gia TTCK. Cơ chế bảo vệ NĐT này khác hẳn với cơ chế bảo hiểm trong lĩnh vực tài chính, ví dụ bảo hiểm tiền gửi NH (tại Mỹ là Công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang - FDIC, tại Việt Nam hiện nay là Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam - DIV).



Khi một thành viên NH của FDIC bị sụp đổ, FDIC sẽ bảo hiểm toàn bộ tiền của khách hàng gửi tại NH đó. FDIC giải quyết vụ việc mà không cần một giải trình nào từ người gửi tiền là dễ hiểu, vì NH là nơi dành cho những người ghét rủi ro và phần lớn đối tượng này đều gửi tiền vào các NH được FDIC bảo hiểm để đảm bảo an toàn.





Trái ngược với tâm lý ghét rủi ro của người gửi tiết kiệm là các NĐT trên TTCK. Ở đó, phần thưởng chỉ giành cho những người ưa mạo hiểm và lời lỗ là phần tất yếu của môi trường đầu tư đầy rủi ro này.



Đó là lý do SIPC không bảo vệ NĐT khi giá trị cổ phiếu, trái phiếu hay các khoản đầu tư khác giảm vì bất kỳ lý do gì. SIPC không bảo hiểm cho NĐT cá nhân mua phải những chứng khoán không có giá trị và phải chịu thua lỗ do sai lầm đó mà chỉ bảo vệ những NĐT cá nhân có tiền và chứng khoán bị mất bởi công ty môi giới chứng khoán hoặc gặp rủi ro khi nhà môi giới bị phá sản.





“Nói một cách đơn giản: SIPC bảo hiểm cho tài sản, chứ không bảo hiểm cho giá trị của tài sản”, Tiến sĩ Bình nhấn mạnh.





Chẳng hạn, một NĐT mua 100 cổ phiếu X thông qua một CTCK và công ty này bị phá sản hoặc bị sáp nhập vào một công ty khác, SIPC sẽ đứng ra bảo đảm là 100 cổ phiếu đó không bị mất đi. SIPC có thể mua lại cổ phiếu đó để trả cho NĐT. Tuy nhiên, nếu giá của cổ phiếu đó giảm, SIPC sẽ không chi trả khoản thua lỗ.



“Tất nhiên, có nhiều trường hợp giá cổ phiếu tăng và SIPC phải chi nhiều tiền hơn so với giá cổ phiếu tại thời điểm bị mất khỏi tài khoản của NĐT để mua lại cổ phiếu đó”, Tiến sĩ Bình dẫn chứng thêm.





Với trường hợp của Việt Nam, Tiến sĩ Bình cho biết, trước đây, trong những đợt suy giảm mạnh, cơ quan quản lý đã từng nghĩ tới phương án thành lập quỹ bình ổn thị trường. Quỹ này có thể tung tiền ra mua chứng khoán để kích cầu, hoặc bán chứng khoán ra khi thị trường bị làm giá. Nhưng việc thành lập một quỹ như vậy về cơ bản là can thiệp hành chính vào thị trường và cơ chế đóng góp, sử dụng tiền của Quỹ khá phức tạp nên chưa khả thi.





“Tuy nhiên, đã đến lúc chúng ta phải nghiên cứu để học tập mô hình SIPC của Mỹ. Hiện nay nhiều nước trong khu vực đã có các định chế kiểu như vậy, ví dụ Hồng Kông có Quỹ Bồi thường cho NĐT (Investor Compensation Fund), Singapore cũng có cơ chế tương tự với tên gọi Quỹ Tương hỗ (Fidelity Fund) thiết lập tại các sở giao dịch chứng khoán và sở giao dịch hợp đồng tương lai. Úc vừa có cơ chế của Quỹ Bảo hiểm Quốc gia (National Guarantee Fund), vừa yêu cầu có thỏa thuận bảo hiểm về bồi thường rủi ro giữa CTCK và NĐT”, Tiến sĩ Bình gợi ý.





Theo Mai Thư
Nhịp cầu đầu tư



Session data-->
Số lượt xem: 139
 
Bình luận
Đọc lại dữ liệu
Không có bình luận nào.
 


Nhập mã chứng thực:

Vui lòng gõ có dấu và không quá 1000 chữ.
 
Các tin mới
Các tin cũ
 
 

_

 
Đọc nhiều nhất
Bình luận  Mr Lam  viết trong  Nuôi cánh kiến đỏ, hướng thoát nghèo ở Mường Lát  lúc  22/9/2012  :  Tôi cần nhập số lượng lớn nhựa Cánh Kiến, vui long..
Bình luận  thang  viết trong  Đề xuất tách Phòng Kinh tế và Hạ tầng thuộc UBND cấp huyện  lúc  15/6/2012  :  đồng ý
Bình luận  vinh  viết trong  Hoa khôi - Doanh nhân Nguyễn Thu Hương: Người đẹp thẳng tay “đập nát bình hoa”  lúc  3/6/2012  :  tai sac di cung, qua la thanh cong
Bình luận  Vinh  viết trong  [Infographic] Apple qua các con số  lúc  15/5/2012  :  I love Apple !!!!!!!
Bình luận  Hồng Cương  viết trong  Một đại gia thế giới sắp rót vốn vào một ông lớn công nghệ Việt Nam?  lúc  23/4/2012  :  Theo giới thiệu vậy thì chắc chắn là VC Corp thôi,..
Bình luận  ThanhChung  viết trong  Phát “sốt” vì cây cỏ ngọt  lúc  17/4/2012  :  Mot loai duoc thao qui hiem rat mong doc gia nen..
Tin tổng hợp từ các báo
 
 
Bản quyền © 2005-2014 của ScTech. Phần mềm TradePortal phiên bản 4.

Liên kết website