Chỉ số chứng khoán

Chỉ số thế giới
 
 
 
Tài chính quốc tế

Cần một tư duy kinh tế mới

Thứ 3 24/08/2010 17h:33
Cần một tư duy kinh tế mới
Sẽ có những nỗ lực sửa chữa mô hình kinh tế hiện nay nhưng cái chúng ta cần là một tư duy kinh tế hoàn toàn mới

Người viết là kinh tế gia đoạt giải Nobel năm 2001, Joseph Stiglitz. Ông từng là Chủ tịch Hội đồng tư vấn kinh tế của TT Bill Clinton và kinh tế trưởng tại World Bank.


Người ta vẫn tìm người để quy trách nhiệm gây nên cuộc suy thoái tồi tệ nhất kể từ thời Đại suy thoái. Là giới tài chính quản lý rủi ro quá tệ hay các cơ quan giám sát không ngăn nổi giới tài chính?


Nhưng lỗi lầm của giới nghiên cứu kinh tế cũng không hề nhỏ. Họ xây dựng nên các mô hình khiến cơ quan giám sát yên tâm rằng thị trường biết tự điều tiết vì nó hiệu quả và có khả năng tự điều chỉnh.


Giả thuyết thị trường hiệu quả, thứ ý niệm cho rằng giá thị trường phản ánh toàn bộ các thông tin liên quan, khi ấy là “Thái Sơn Bắc Đẩu”.


Ngày nay, không chỉ nền kinh tế mà cả tư duy kinh tế từng thống trị những năm tiền khủng hoảng đều đang rơi vào hỗn loạn.


Không phải nhà kinh tế thì khó hiểu được mô hình kinh tế vĩ mô từng thống trị lạ thường đến thế nào.


Nhiều người giả định cầu phải cân bằng với cung, tức là sẽ không có thất nghiệp. Hiện nay, gần 10% dân số Mỹ chỉ đang “nghỉ ngơi thư giãn” hơi lâu một chút và vì sao họ không vui vẻ là chuyện của khoa tâm thần học chứ không phải của kinh tế học.


Nhiều người sử dụng “mô hình chủ thể đại diện”, tức mọi cá nhân đều được giả định là giống hệt nhau. Như thế ắt sẽ chẳng có một thị trường tài chính đúng nghĩa (ai đưa tiên cho ai vay đây nếu ai cũng giống nhau?).


Thông tin bất cân xứng, hòn đá tảng của kinh tế học hiện đại, cũng không có chỗ đứng: nó chỉ có thể xuất hiện nếu cá nhân bị tâm thần phân liệt dạng nặng, mà giả định này lại mâu thuẫn với một giả định đang hợp thời khác, đó là mọi cá nhân đều hành động cực kỳ hợp lý.


Mô hình kém sinh ra chính sách tồi: ví dụ như NHTW đã tập trung vào những sự thiếu hiệu quả nhỏ về mặt kinh tế do lạm phát mà bỏ qua sự thiếu hiệu quả lớn hơn nhiều do thị trường tài chính tê liệt và bong bóng giá tài sản.


Dù sao thì mô hình đó cũng nói rằng thị trường tài chính lúc nào cũng hiệu quả. Đáng chú ý là mô hình kinh tế vĩ mô chuẩn thậm chí còn không tính tới các phân tích thích hợp về ngân hàng.


Chẳng mấy bất ngờ khi thấy cựu Chủ tịch FED Alan Greenspan trong lời xưng tội nổi tiếng của mình đã nói ông rất ngạc nhiên khi biết khả năng quản lý rủi ro của ngân hàng chỉ đến vậy.


Nhưng điều đáng ngạc nhiên nhất lại chính là sự ngạc nhiên của ông: đáng lẽ có nhìn thoáng qua những động cơ sai lầm của ngân hàng và các lãnh đạo của nó cũng đoán được họ sẽ chỉ nhìn ngắn hạn và chấp nhận rủi ro vô độ.


Mô hình chuẩn phải được đánh giá bằng khả năng dự báo của nó, đặc biệt là khả năng dự báo trong những trường hợp quan trọng.


Lúc bình thường dự báo chính xác hơn một chút (biết nền kinh tế sẽ tăng trưởng 2,4% hay 2,5%) kém quan trọng hơn nhiều so với nhìn nhận được nguy cơ xảy ra các cuộc suy thoái lớn.


Về mặt này thì các mô hình hiện nay đều thất bại thảm hại, và những dự báo của các nhà hoạch định chính sách dựa trên các mô hình đó cho đến nay đã hoàn toàn hủy hoại danh tiếng của họ.


Các nhà hoạch định chính sách đã không thấy được cuộc khủng hoảng đang ập tới, đã tuyên bố tác động của nó sẽ được kiềm chế sau khi bong bóng vỡ, và đã nghĩ hậu quả của nó sẽ ít nghiêm trọng và lâu dài hơn nhiều so với thực tế diễn ra.


May mắn là trong khi nhiều nhà nghiên cứu dòng chính tập trung vào những mô hình sai lầm này, không ít các nhà nghiên cứu khác lại theo đuổi các cách tiếp cận đang trong quá trình phát triển khác.


Lý thuyết kinh tế đã cho thấy rất nhiều kết luận của mô hình tiêu chuẩn không hề chặt, tức là giả định chỉ cần thay đổi chút ít cũng khiến kết luận thay đổi hoàn toàn.


Dù thông tin có hơi bất cân xứng hoặc thị trường rủi ro có hơi thiếu hoàn hảo cũng khiến thị trường trở nên không hiệu quả.


Các kết luận nổi tiếng như bàn tay vô hình của Adam Smith đã không đứng vững; bàn tay vô hình chỉ vô hình bởi thực tế nó không tồn tại.


Ngày nay ít ai cho rằng giới lãnh đạo ngân hàng, trong quá trình theo đuổi lợi ích cá nhân của mình, đã cống hiến những điều tốt đẹp cho nền kinh tế thế giới.


Chính sách tiền tệ tác động tới nền kinh tế thông qua việc điều tiết nguồn cung tín dụng, đặc biệt là tới các doanh nghiệp vừa và nhỏ.


Muốn hiểu được điều đó phải tiến hành phân tích ngân hàng và sự tương tác của chúng với khu vực ngân hàng “bóng” (các trung gian tài chính không nhận được sự bảo đảm trực tiếp hay gián tiếp từ phía nhà nước – ND).


Chênh lệch giữa lãi suất trái phiếu chính phủ và lãi suất cho vay có thể thay đổi rõ rệt. Trừ trường hợp đặc biệt, hầu hết các NHTW đều đã để ý quá ít tới rủi ro hệ thống và rủi ro của tín dụng liên hoàn.


Từ nhiều năm trước khi có khủng hoảng, một số ít các nhà nghiên cứu đã tập trung vào vấn đề này bao gồm cả khả năng xảy ra phá sản hàng loạt. Những nghiên cứu này hóa ra lại cực kỳ quan trọng khi khủng hoảng ập tới.


Đó là ví dụ cho việc mô hình hóa cẩn thận những tương tác phức tạp giữa các chủ thể kinh tế (hộ gia đình, doanh nghiệp, ngân hàng). Không thể nghiên cứu những tương tác ấy với giả định ai ai cũng giống nhau.


Kể cả giả thuyết hành vi hợp lý bất khả xâm phạm cũng bị tấn công: cần phải nghiên cứu thêm những hành vi bất hợp lý của cả một hệ thống và các hậu quả của chúng.


Thay đổi tư duy không phải dễ. Quá nhiều người đã nghiên cứu sai mô hình. Cũng giống như những nỗ lực duy trì thuyết địa tâm của Ptoleme, sẽ có những nỗ lực quả cảm để cải tiến mô hình chuẩn.


Mô hình ấy sẽ được cải thiện và những chính sách dựa trên chúng cũng tốt lên, nhưng rồi chúng cũng sẽ sụp đổ. Ngoài thay đổi tư duy ra thì không gì có thể giải quyết được vấn đề.


Tôi tin rằng tư duy mới nằm trong tầm với của chúng ta. Đương nhiên có một thứ đứng trên uy tín của giới kinh tế học hay các nhà hoạch định chính sách đang gặp hiểm nguy: đó là sự ổn định và thịnh vượng của nền kinh tế.


Minh Tuấn
Theo Economist

Số lượt xem: 135
 
Bình luận
Đọc lại dữ liệu
Không có bình luận nào.
 


Nhập mã chứng thực:

Vui lòng gõ có dấu và không quá 1000 chữ.
 
Các tin mới
Các tin cũ
 
 

_

 
Đọc nhiều nhất
Bình luận  Mr Lam  viết trong  Nuôi cánh kiến đỏ, hướng thoát nghèo ở Mường Lát  lúc  22/9/2012  :  Tôi cần nhập số lượng lớn nhựa Cánh Kiến, vui long..
Bình luận  thang  viết trong  Đề xuất tách Phòng Kinh tế và Hạ tầng thuộc UBND cấp huyện  lúc  15/6/2012  :  đồng ý
Bình luận  vinh  viết trong  Hoa khôi - Doanh nhân Nguyễn Thu Hương: Người đẹp thẳng tay “đập nát bình hoa”  lúc  3/6/2012  :  tai sac di cung, qua la thanh cong
Bình luận  Vinh  viết trong  [Infographic] Apple qua các con số  lúc  15/5/2012  :  I love Apple !!!!!!!
Bình luận  Hồng Cương  viết trong  Một đại gia thế giới sắp rót vốn vào một ông lớn công nghệ Việt Nam?  lúc  23/4/2012  :  Theo giới thiệu vậy thì chắc chắn là VC Corp thôi,..
Bình luận  ThanhChung  viết trong  Phát “sốt” vì cây cỏ ngọt  lúc  17/4/2012  :  Mot loai duoc thao qui hiem rat mong doc gia nen..
Tin tổng hợp từ các báo
 
 
Bản quyền © 2005-2014 của ScTech. Phần mềm TradePortal phiên bản 4.

Liên kết website