Chỉ số chứng khoán

Chỉ số thế giới
 
 
 
Tài chính quốc tế

Những tư duy lớn của thế giới hậu khủng hoảng

Thứ 6 03/12/2010 17h:06
Những tư duy lớn của thế giới hậu khủng hoảng
Những nhà lý thuyết vĩ mô minh triết, những “bước tiến nhỏ” vĩ đại và lực lượng đã đang và sẽ lãnh đạo tất cả.

Trong thư gửi cổ đông ngay trước khi bong bóng dotcom nổ tung, Warren Buffett đã viết, “Nước triều có rút mới biết được ai tắm trần.” “Nước triều” của cuộc khủng hoảng tài chính 2008 cũng giúp chúng ta biết được “ai là ai” trong giới chuyên gia kinh tế tài chính.



Nó hé lộ tư duy của ai là dựa trên những giả định về chiến thắng tất yếu của nền dân chủ tư sản phương Tây và những ai đã nghĩ tới khả năng thất bại triệt để của thể chế ấy.



Những bộ óc lấy xuất phát điểm về mặt tri thức, thậm chí có thể cả về mặt tâm lý, rằng nền dân chủ thị trường phương Tây không hoàn hảo và không thể tồn tại vĩnh viễn hóa ra lại dự cảm được cuộc khủng hoảng tài chính tốt hơn.



Và đó cũng là những tư duy thích đáng nhất trong cái thế giới hậu khủng hoảng đầy bất trắc hiện nay.



Những chuyên gia về “bất trắc” này không phải là thiếu: từ các nhà kinh tế hàn lâm dự báo trước được rằng khủng hoảng đang ập tới như Nouriel Roubini từ ĐH New York tới Raghuram Rajan từ ĐH Chicago tới các triết gia của giới tài chính như George Soros và Mohamed El-Erian, những người từng mạnh tay đặt cửa trên thị trường cũng như trước giới trí thức về cái cách mà bong bóng hình thành rồi nổ tung.



Tư duy lớn xuất phát từ khủng hoảng



Một điểm giống nhau đến bất ngờ của những con người ấy là trước mắt họ đều từng có những lâu đài sụp đổ.



Câu chuyện ấn tượng nhất là của Soros, thuở thiếu thời của ông là khi quân phát xít tấn công Budapest năm ông 13 tuổi.



Vết thương ấy dạy cho ông hai điều: thế giới có thể thay đổi chỉ sau một đêm và những ai, như người cha yêu quý Tivadar của ông, ngay lập tức đối phó được với biến động ấy mới có thể sống sót.



Roubini đôi khi bị gọi châm biếm là Tiến sỹ Hủy diệt (Dr. Doom) hay Huge Hefner của môn khoa học buồn thảm (ý nói người thích khuấy động một môn khoa học có tiếng là “buồn thảm” như kinh tế học - ND) nhưng tốt nhất nên gọi ông là một chuyên gia về cách mạng.



Cả thời niên thiếu của ông là ở những khu vực bất ổn như Istanbul, Tehran hay Tel Aviv và ông khởi nghiệp kinh tế gia bằng nghiên cứu về khủng hoảng tại các thị trường mới nổi như Mỹ Latin, Châu Á và Nga những năm 90.



El-Erian, Rajan và Daron Acemoglu, nhà kinh tế trẻ nổi tiếng người Thổ Nhĩ Kỳ, cũng đều có trải nghiệm cá nhân cũng như nghề nghiệp về những biến động trật tự kinh tế xã hội nhanh chóng và đôi khi có phần khủng khiếp.



Những người kể trên đều sinh ra hay ít nhất phần nào đó lớn lên bên ngoài nước Mỹ. Đây không phải điều ngẫu nhiên.



Trong thế kỷ 20, mà có lẽ cả hai thế kỷ 19 và 18, Mỹ là phòng thí nghiệm của thế giới, nơi những phương pháp tổ chức chính quyền và nền kinh tế tốt nhất, cách mạng nhất được thực thi.



Mỹ vẫn là quốc gia hùng mạnh nhất và giàu tri thức nhất nhưng phần nào là vì Mỹ quá lớn và đã thịnh vượng quá lâu nên những tư duy lấy nước Mỹ làm trung tâm chậm nhận diện các thách thức đối với Đồng thuận Washington và chậm đưa ra các giải pháp thay thế mạch lạc.



Sống đời “du mục hoàn cầu” như lời Roubini tự gọi mình có một lợi thế nữa về mặt tri thức.



Nhờ chủ nghĩa cộng sản thoái lui, hàng rào thương mại được hạ thấp và cuộc cách mạng công nghệ, kinh tế thế giới nay phụ thuộc lẫn nhau nhiều hơn bao giờ hết. Các nhân vật trên lấy quan hệ của Mỹ với nền kinh tế toàn cầu làm xuất phát điểm cho các phân tích của mình.



Do đó mà El-Erian mới nhấn mạnh tới sự mất cân đối tài chính toàn cầu (và cũng là một chủ đề đặc trưng trong các bài viết của Martin Wolf trên Financial Times) và Rajan mới chú ý tới mối quan hệ giữa gia tăng bất bình đẳng thu nhập và những hệ quả chính trị của nó trong thị trường cho vay thế chấp mua nhà dưới chuẩn.



Họ đều là những con người của các ý tưởng lớn và xu hướng lớn với một hệ quy chiếu toàn cầu. Sức mạnh tư duy của họ là ở chỗ hiểu được toàn bộ hệ thống kinh tế có thể và đang sụp đổ.



Những “bước tiến nhỏ” vĩ đại



Nghịch lý là hướng tiếp cận ngược lại cũng đang được ưa chuộng. Có thể gọi đó là kinh tế học của những bước tiến nhỏ, một hướng đi bỏ qua lý thuyết to tát mà tập trung vào các giải pháp nhỏ hơn, dễ thực hiện và quan trọng nhất là có thể tính toán được.



Esther Duflo và đồng sự Sendhil Mullainathan là hai nhà kinh tế đi đầu trong cách tiếp cận “randomista” (kinh tế học hành vi) từ Poverty Action Lab, Viện công nghệ Massachusetts.



Họ áp dụng phương pháp thử thuốc ngẫu nhiên vào giảm đói nghèo, một sự kết hợp giữa thực tế và lý tưởng có sức hấp dẫn to lớn với cả người dẫn bình thường lẫn giới hàn lâm. Duflo đã dành huy chương John Bates Clark, giải thưởng được coi là “tiểu Nobel” của giới kinh tế.



“Phong trào” kinh tế học hành vi được cổ vũ cũng bởi tinh thần ấy.



Đúng như tiêu đề cuốn “Thúc” của do Richard Thaler, cha đẻ môn kinh tế học hành vi, tinh túy của môn khoa học này thường được sử dụng nhất để đề xuất những cú “thúc” chính sách công nho nhỏ với tác động tích cực. Ví dụ như thiết kế quán ăn sao cho khuyến khích thực khách chọn thực phẩm tốt cho sức khỏe.



Các nhà kinh tế học “bước nhỏ” và các nhà lý thuyết vĩ mô dường như xuất phát từ những cách tư duy khác nhau, thậm chí còn đối nghịch, về thế giới.



Điều này phần nào cũng đúng: một số nhà lý thuyết vĩ mô bực bội với thứ mà họ xem là “môn kinh tế học nhỏ nhặt”, trong khi các nhà kinh tế học hành vi giận dữ với những “tư tưởng lớn” chẳng có gì làm bằng chứng trừ những lời đao to búa lớn.



Nhưng hai cách tiếp cận ấy lại cùng được truyền cảm hứng từ một nền tảng tri thức chung: đó là sự chỉ trích đối với trường phái thị trường hiệu quả từng một thời thống trị vốn cho rằng thị trường tự do không bị kìm hãm bởi các quy định sẽ nhanh chóng tìm ra được kết quả tốt nhất cho tất cả các bên.



Hai cách tiếp cận ấy có thể cùng tồn tại trong một con người, ví dụ như Robert Shiller từ ĐH Yale, một nhà kinh tế học hành vi hàng đầu và cũng là một nhà lý thuyết vĩ mô thấy trước được cuộc khủng hoảng đang ập tới.



Một giới khác vừa có khả năng ứng phó được với các biến động, vừa có thể đề xuất các hành động thực tế và đo đếm được là giới kinh doanh.



Điều này đúng với các nhà tài chính trong danh sách Tư duy toàn cầu của tờ Foreign Policy, thậm chí cả một số quan chức chính phủ cao cấp như Chủ tịch FED Ben Bernanke, người đang hiện thực hóa các kết quả nghiên cứu về cuộc Đại suy thoái vào chính sách “nới lỏng định lượng” với quy mô khổng lồ.



Lực lượng tiên phong



Nhưng sự kết hợp giữa thực tiễn quy mô nhỏ với lý thuyết quy mô lớn có lẽ sẽ được điều phối tốt nhất bởi lực lượng đi đầu trong bước tiến đáng kể nhất, cơ bản nhất trong thời đại chúng ta, đó là cuộc cách mạng công nghệ.



Jeff Bezos từ Amazon và Steve Jobs từ Apple là những doanh nhân rất tập trung vào ngành nghề mình: một người phát minh và bán các thiết bị điện tử tiêu dùng, người kia bán tất cả mọi thứ, nhất là sách, qua mạng.



Dù vậy, họ và một nhóm các người khổng lồ công nghệ khác như Larry Page và Sergey Brin từ Google cũng là những bộ óc kinh tế với tầm mức tư duy rộng nhất mà chúng ta có hiện nay.



Họ đang thúc đẩy bước chuyển cách mạng trong hầu như tất cả mọi thứ chúng ta đang làm hiện nay.



Thách thức lớn nhất trong các thập niên sắp tới đối với giới trí thức cũng như các chính sách công, là làm sao bắt kịp được họ.



Minh Tuấn
Theo WP

Số lượt xem: 310
 
Bình luận
Đọc lại dữ liệu
Không có bình luận nào.
 


Nhập mã chứng thực:

Vui lòng gõ có dấu và không quá 1000 chữ.
 
Các tin mới
Các tin cũ
 
 

_

 
Đọc nhiều nhất
Bình luận  Mr Lam  viết trong  Nuôi cánh kiến đỏ, hướng thoát nghèo ở Mường Lát  lúc  22/9/2012  :  Tôi cần nhập số lượng lớn nhựa Cánh Kiến, vui long..
Bình luận  thang  viết trong  Đề xuất tách Phòng Kinh tế và Hạ tầng thuộc UBND cấp huyện  lúc  15/6/2012  :  đồng ý
Bình luận  vinh  viết trong  Hoa khôi - Doanh nhân Nguyễn Thu Hương: Người đẹp thẳng tay “đập nát bình hoa”  lúc  3/6/2012  :  tai sac di cung, qua la thanh cong
Bình luận  Vinh  viết trong  [Infographic] Apple qua các con số  lúc  15/5/2012  :  I love Apple !!!!!!!
Bình luận  Hồng Cương  viết trong  Một đại gia thế giới sắp rót vốn vào một ông lớn công nghệ Việt Nam?  lúc  23/4/2012  :  Theo giới thiệu vậy thì chắc chắn là VC Corp thôi,..
Bình luận  ThanhChung  viết trong  Phát “sốt” vì cây cỏ ngọt  lúc  17/4/2012  :  Mot loai duoc thao qui hiem rat mong doc gia nen..
Tin tổng hợp từ các báo
 
 
Bản quyền © 2005-2014 của ScTech. Phần mềm TradePortal phiên bản 4.

Liên kết website