Chỉ số chứng khoán

Chỉ số thế giới
 
 
 
Kinh tế - Đầu tư

Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan: “Sửa lại ngôi nhà kinh tế”

Thứ 6 08/06/2012 11h:41
Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan: “Sửa lại ngôi nhà kinh tế”
Hôm nay 8 - 6, Quốc hội sẽ chính thức thảo luận ở hội trường về đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế. Nhân dịp này, Tuổi Trẻ xin giới thiệu bài viết của nguyên phó thủ tướng Vũ Khoan

Quá trình tái cơ cấu đã được khởi động trên ba lĩnh vực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước (DNNN), trước hết là các tập đoàn, tổng công ty và hệ thống ngân hàng, tài chính. Vậy mỗi người hãy góp chút vôi vữa để chỉnh sửa lại ngôi nhà kinh tế của nước ta hiện có chiều xiêu vẹo.



Chưa có cách xử lý “thấm, dột...”





"Chúng ta tái cấu trúc kinh tế trong một thế giới đang đổi thay mạnh mẽ, sâu sắc từng ngày từng giờ. Thế nhưng đề án không nhận diện, không dự báo chiều hướng những đổi thay ấy, cái gì thuận, cái gì nghịch nên có thể nảy sinh tình trạng chúng ta chuyển đổi một đằng, thế giới đi một nẻo..."



Nguyên phó thủ tướng
VŨ KHOAN



Có lẽ chí ít có bảy chỗ cần sửa. Một là, tăng trưởng chủ yếu theo chiều rộng, dựa vào tăng vốn và lao động là chính, năng suất tổng hợp rất thấp và ngày càng giảm. Hai là, hiệu quả không cao. Ba là, thiếu bền vững: công bằng xã hội chưa được bảo đảm, khoảng cách giàu nghèo ngày càng roãng ra, thu nhập tăng song chất lượng cuộc sống lại giảm, môi trường bị hủy hoại nghiêm trọng. Bốn là, cơ cấu kinh tế còn lạc hậu, chuyển dịch chậm.



Năm là, những sự bất ổn vĩ mô khá trầm trọng và kéo dài. Sáu là, chưa đứng vững trên đôi chân của mình, còn tùy thuộc quá nhiều vào bên ngoài cả ở “đầu vào” (vốn, công nghệ, thậm chí nhiều loại nguyên-vật liệu) và “đầu ra” (thị trường tiêu thụ). Bảy là, thể chế chậm được hoàn thiện, chất lượng nguồn nhân lực không chỉ ở khâu sản xuất- kinh doanh mà cả ở khâu quản lý điều hành chậm được nâng cao, kết cấu hạ tầng kinh tế và xã hội có quá nhiều bất cập.



Vậy do đâu? Do nền đất yếu (lý do khách quan) hay do thiết kế sai, thi công vội (lý do chủ quan)? Đề án đã nêu song có lẽ nên làm rõ thêm đôi điều.



Điều dễ thấy là nền đất dưới ngôi nhà kinh tế của nước ta quá yếu, thua kém thiên hạ nhiều nên có tâm lý sốt ruột xây nhanh, xây vội. Một nguyên do nữa là nước ta thoát thai từ thể chế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp sang kinh tế thị trường nhưng cho tới tận nay vẫn còn đèo bòng biết bao cách nghĩ, cách làm của thể chế cũ, nhiều điều còn bỡ ngỡ, thậm chí định kiến với thể chế mới. Minh chứng cho điều này nhiều lắm, khó bề kể xiết, ngay đề án cũng còn không ít biểu hiện duy ý chí, tiếp cận theo kiểu cũ. Không khắc phục được “điểm nghẽn” này thì e rằng khó bề tái cấu trúc thành công.



Hình thù mô hình mới ra sao đề án có nêu song mới tập trung vào câu chuyện tăng trưởng, chưa đề ra được phương cách xử lý hết các điểm thấm, dột, lún nứt; chưa đáp ứng hết đòi hỏi của sự phát triển trong tương lai.



Có lẽ điều hợp lý là lấy mô hình mà Đại hội XI đã nêu khá hợp lý và toàn diện rồi bổ sung những điều cần thiết. Về đại thể đại hội nêu ba điểm chính: chuyển từ mô hình phát triển chủ yếu theo chiều rộng, dựa vào tăng vốn đầu tư, khai thác tài nguyên và lao động rẻ sang mô hình vừa mở rộng quy mô, vừa phát triển theo chiều sâu, chú trọng chất lượng, hiệu quả, năng suất thông qua việc đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao, áp dụng tiến bộ khoa học và công nghệ; chú trọng tính bền vững, gắn kết phát triển kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường; chuyển dịch cơ cấu công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ theo hướng hiện đại, có giá trị gia tăng cao và sức cạnh tranh mạnh.



Ngoài ba điều đó, có lẽ cũng nên bổ sung làm rõ mối quan hệ giữa phát triển và ổn định vĩ mô, trong đó ổn định là nền tảng, phát triển là mục tiêu. Đồng thời, xây dựng thể chế thị trường hoàn chỉnh, coi đó vừa là phương tiện để chuyển đổi mô hình phát triển, vừa là một nội dung quan trọng của mô hình mới. Cuối cùng làm rõ mối quan hệ giữa phát triển và hội nhập quốc tế. Rất tiếc đề án hầu như không đề cập tới việc sẽ “tái cơ cấu” mối quan hệ này: tỉ trọng xuất-nhập khẩu trong GDP nên tăng hay giảm, tương quan giữa thị trường trong và ngoài nước và chuyển dịch thị trường ngoài nước ra sao, vị trí ODA, FDI thế nào?



Chỉ giữ vai trò “nhà thiết kế”





Nguồn lực nào để tái cơ cấu?



Còn một vấn đề nữa cần làm rõ đó là lấy nguồn lực nào để tái cơ cấu? Có ý kiến cho rằng việc tái cấu trúc không đòi hỏi quá nhiều tiền của thì e rằng không đúng. Ví dụ muốn kinh tế hiệu quả thì phải chấp nhận việc loại bỏ những doanh nghiệp thua lỗ và như vậy phải gia tăng quỹ hỗ trợ lao động dôi dư; việc ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ cũng tốn kém lắm chứ, gia tăng đào tạo nguồn nhân lực chẳng lẽ ít tiền lắm sao, đó là chưa kể núi tiền phải bỏ ra để cải thiện kết cấu hạ tầng.



Ai sẽ tham gia sửa chữa ngôi nhà cũ, xây dựng ngôi nhà mới? Rõ ràng sẽ phải huy động cả ba loại “thầy-thợ”: Nhà nước, những người sản xuất kinh doanh và thị trường. Trong thể chế hiện nay Nhà nước chỉ nên đóng vai trò “nhà thiết kế” và “thợ cả”, tập trung vào việc thiết kế thể chế, đưa ra các chính sách, đòn bẩy kinh tế hướng mọi người vào việc xây dựng mô hình mới thiết kế. Thế nhưng đề án lại giao cho Nhà nước quá nhiều việc; hầu hết 12 nhiệm vụ cụ thể đều trút lên đầu Nhà nước, ngay chuyện tái cơ cấu doanh nghiệp chủ yếu cũng chỉ đề cập tới DNNN!

“Đội ngũ công nhân xây dựng” mô hình mới chính là những người sản xuất - kinh doanh trực tiếp song vai trò của họ trong đề án rất mờ nhạt, nhiều người chia sẻ với tôi rằng không rõ họ phải làm gì, làm thế nào.



Trong quá trình chuyển đổi mô hình, thị trường có vai trò lớn lắm, chẳng những cung cấp và định đoạt giá cả nguyên-vật liệu mà còn định hướng cho việc sửa chữa ngôi nhà cũ, xây ngôi nhà mới nên như thế nào. Trong đề án bóng dáng cái anh thị trường rất mờ nhạt. Chẳng hạn, việc chọn lựa các ngành mũi nhọn mà trong đề án gọi là các ngành “ưu tiên phát triển”. Đây không phải lần đầu chọn mũi nhọn, các lần chọn lựa trước đây đều không thành mà một trong những nguyên nhân là không tính đến nhu cầu thị trường thay đổi liên tục.



Ngay các tiêu chí chọn lựa nêu trong đề án cũng không nói gì đến chuyện này, tức là vẫn theo thói quen: “làm cái ta có và ta muốn chứ không làm cái thị trường cần”. Chẳng lẽ bài học xây dựng tràn lan cảng nước sâu, sân bay, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu cửa khẩu...chẳng đếm xỉa tính đến bên “cầu” không dạy cho chúng ta điều gì sao? Đó là chưa kể có những ngành được chọn không biết có đóng góp cho sự phát triển bền vững không hay ngược lại, ví dụ hóa dầu, luyện kim phát triển mạnh cả ở khâu khai thác lẫn chế biến sẽ ảnh hưởng ra sao đến môi trường? Trong khi đó thế giới đang chuyển sang nền “kinh tế xanh”, những ngành kinh tế thân thiện với môi trường ngày càng chiếm lợi thế, đòi hỏi về tiêu chuẩn môi trường ngày càng gắt gao, vậy ta sao đây?



Ưu tiên nguồn nhân lực



Lộ trình thực hiện đề án ra sao là điều cũng rất đáng bàn, nhất là phương cách lồng ghép giữa cuộc chiến hiện nay chống những khó khăn kinh tế với việc tái cơ cấu: ưu tiên làm cái gì, nếu làm đồng thời thì làm thế nào, lồng ghép quá trình này với ba khâu đột phá trong nghị quyết Đại hội XI nêu ra là thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực ra sao. Riêng trong ba khâu đang được tái cơ cấu cũng cần làm rõ mô hình hướng tới sẽ thế nào, đâu là khâu then chốt cần làm trước, bao giờ xong...



Để kinh tế nước ta có chất lượng, hiệu quả và năng suất cao thì ưu tiên cao nhất phải là khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực. Ngay từ đầu những năm 1960 cách mạng khoa học, kỹ thuật đã được coi là then chốt, sau này gọi nó và giáo dục là “quốc sách hàng đầu” song cho tới nay vẫn còn bề bộn bao điều bất cập do chưa đầu tư thỏa đáng và nhất là chưa tìm được cơ chế thích hợp, thúc ép các nhà khoa học phát minh sáng chế và người sản xuất - kinh doanh ứng dụng. Tiếc rằng trong đề án hai câu chuyện này chưa được đặt xứng tầm.



Do đề án quá đồ sộ nên khó bề đóng góp toàn diện được, chỉ xin góp đôi chút vôi vữa vào việc xây lại ngôi nhà kinh tế của nước ta. Mong các đại biểu Quốc hội đóng góp nhiều ý kiến xác đáng, làm cho đề án tốt hơn, toàn diện hơn, thuận chiều hơn với thể chế thị trường và với một thế giới đang thay đổi từng ngày, từng giờ.



Theo Nguyên Phó thủ tướng VŨ KHOAN



Tuổi trẻ




Số lượt xem: 91
 
Bình luận
Đọc lại dữ liệu
Không có bình luận nào.
 


Nhập mã chứng thực:

Vui lòng gõ có dấu và không quá 1000 chữ.
 
Các tin mới
Các tin cũ
 
 

_

 
Đọc nhiều nhất
Bình luận  Mr Lam  viết trong  Nuôi cánh kiến đỏ, hướng thoát nghèo ở Mường Lát  lúc  22/9/2012  :  Tôi cần nhập số lượng lớn nhựa Cánh Kiến, vui long..
Bình luận  thang  viết trong  Đề xuất tách Phòng Kinh tế và Hạ tầng thuộc UBND cấp huyện  lúc  15/6/2012  :  đồng ý
Bình luận  vinh  viết trong  Hoa khôi - Doanh nhân Nguyễn Thu Hương: Người đẹp thẳng tay “đập nát bình hoa”  lúc  3/6/2012  :  tai sac di cung, qua la thanh cong
Bình luận  Vinh  viết trong  [Infographic] Apple qua các con số  lúc  15/5/2012  :  I love Apple !!!!!!!
Bình luận  Hồng Cương  viết trong  Một đại gia thế giới sắp rót vốn vào một ông lớn công nghệ Việt Nam?  lúc  23/4/2012  :  Theo giới thiệu vậy thì chắc chắn là VC Corp thôi,..
Bình luận  ThanhChung  viết trong  Phát “sốt” vì cây cỏ ngọt  lúc  17/4/2012  :  Mot loai duoc thao qui hiem rat mong doc gia nen..
Tin tổng hợp từ các báo
 
 
Bản quyền © 2005-2014 của ScTech. Phần mềm TradePortal phiên bản 4.

Liên kết website